Cristina Vesa, tandarts-endodontoloog, en Dr. Alvin Ham, parodontoloog en implantoloog, bij Ordentall in Rotterdam, leggen uit wat een fistel is, hoe deze ontstaat en hoe het behandeld wordt. Een fistel is een klein kanaaltje waardoor pus uit een ontsteking kan weglekken. Het lichaam maakt dit aan als een natuurlijke manier om druk te verlichten en de ontsteking te ontlasten. In de mond kan een fistel ontstaan in het tandvlees of slijmvlies. De zichtbare fistel is vaak niet direct bij de oorzaak van de ontsteking, omdat deze zich door het weefsel kan verplaatsen. Bijvoorbeeld: een fistel bij een ontstoken tand kan zich manifesteren op een ander punt in het tandvlees. Een endodontoloog is gespecialiseerd in complexe wortelkanaalbehandelingen. Deze behandelingen richten zich op het herstellen van het binnenste van tanden en kiezen wanneer dit ontstoken of geïnfecteerd is. Voorbeelden waarbij een endodontoloog kan helpen:
  • Blijvende ontsteking: Als een eerdere wortelkanaalbehandeling niet succesvol was. Bijvoorbeeld, een patiënt kan na een eerdere behandeling nog steeds klachten ervaren zoals pijn of zwelling. In zo'n geval kan een endodontoloog het probleem nauwkeurig onderzoeken en een herbehandeling uitvoeren om de ontsteking definitief op te lossen.
  • Complexe tandstructuren: Bij tanden met moeilijk te bereiken wortelkanalen.
  • Tandtrauma: Bij beschadiging door een ongeluk of val.
  • Onbegrepen pijn: Als er langdurige pijn is zonder duidelijke oorzaak.
Een tandarts gebruikt een guttaperchastift, een flexibel staafje van rubberachtig materiaal, dat in de fistel wordt geplaatst. Op een röntgenfoto is dit materiaal goed zichtbaar, waardoor de tandarts precies kan zien waar de ontsteking zit. Dit helpt om te bepalen of de oorzaak endodontisch (een geïnfecteerd wortelkanaal) of parodontaal (tandvleesprobleem) is. Bijvoorbeeld, als de ontsteking wordt veroorzaakt door een diepe pocket tussen het tandvlees en de wortel, kan het lijken alsof er een tandvleesprobleem is terwijl de oorzaak in het wortelkanaal ligt. Het vinden van de exacte oorzaak is cruciaal voor een gerichte behandeling. Bij een wortelkanaalbehandeling verwijdert de tandarts het geïnfecteerde weefsel (de pulpa) uit de tand. Daarna wordt de tand gereinigd, gedesinfecteerd en opgevuld met een duurzaam materiaal zoals guttapercha. Dit voorkomt dat bacteriën opnieuw een infectie veroorzaken. De stappen:
  1. Onderzoek: Röntgenfoto’s of een 3D-scan om de ontsteking in kaart te brengen.
  2. Reiniging: De pulpa wordt verwijderd, en het kanaal wordt gereinigd en gedesinfecteerd.
  3. Vulling: Het kanaal wordt afgesloten met guttapercha om herinfectie te voorkomen.
  4. Herstel: De tand wordt afgesloten met een vulling of kroon.
Een goed uitgevoerde behandeling voorkomt verdere verspreiding van de infectie en zorgt ervoor dat de tand behouden blijft. Na een eerste consult, worden vaak 1 tot 2 afspraken van in totaal 2 uur gemaakt. Bij een harde klap, zoals een val of ongeluk, kan de pulpa beschadigd raken, wat later kan leiden tot ontsteking of afsterven van de tand. Bijvoorbeeld, een scheur in de tand kan bacteriën toegang geven tot de pulpa. Soms ontstaat er pas weken of maanden later een fistel. Het is daarom belangrijk om na een tandtrauma altijd een tandarts te raadplegen, zelfs als er geen pijn is. Een onbehandelde ontsteking kan zich uitbreiden naar het bot of omliggende weefsels, met gevolgen zoals zwelling, pijn en tandverlies. In ernstige gevallen kan de infectie via de bloedbaan andere delen van het lichaam bereiken, zoals het hart of de hersenen. Dit kan levensbedreigend zijn, met complicaties zoals sepsis of een hersenabces. Een onbehandelde ontsteking in de kaak kan zich uitbreiden naar de sinusholtes. Na de behandeling kun je enkele dagen gevoeligheid ervaren, maar dit verdwijnt meestal vanzelf. De tandarts kan pijnstillers adviseren. Het herstel van het gebied rond de wortelpunt duurt enkele weken tot maanden. Nazorg is belangrijk:
  • Poets je tanden twee keer per dag en gebruik interdentale ragers en tandenstokers.
  • Ga regelmatig naar de tandarts voor controle.
  • Vermijd harde voedingsmiddelen op de behandelde tand totdat deze volledig hersteld is.
In sommige gevallen kan de tandarts aanvullende tips geven, zoals een zachte tandenborstel of spoelen met een antibacteriële mondspoeling. Goede mondhygiëne, gezonde voeding, regelmatige controles, stoppen met roken en het dragen van een bitje bij contactsporten kunnen ontstekingen helpen voorkomen. Met goede zorg kun je je gebit gezond houden en problemen zoals ontstekingen en fistels voorkomen. Raadpleeg je tandarts bij klachten of vragen!
Vond je dit artikel nuttig? Deel het.